Page 20 - revista agaca 161_web

20

caderno técnico

A PEGADA DE CARBONO DA PRODUCIÓN DE

LEITE EN GRANXAS DE GALICIA

Autor: Mario Fernández Redondo
Departamento de Enxeñería Sostible, Asociación Galega de Cooperativas Agroalimentarias.
«A mellora da competitividade das explotacións de gando de vacún leiteiro mediante aseso-
ramento para a redución da pegada de carbono e pegada hídrica» é un estudo desenvolvido
pola Asociación Galega de Cooperativas Agroalimentarias en colaboración coa Universidade
de Santiago de Compostela (USC) a través do que se mediron a pegada hídrica e de carbono
en 100 explotacións galegas produtoras de leite cunha media de 88 vacas en fase produtiva,
cuxas conclusións se presentaron publicamente este verán.

A finalidade da iniciativa non era tanto determinar a granxa con menor pegada de carbono
como identificar os parámetros que contribúen nunha maior medida ás emisións de gases
contaminantes.

A continuación resumimos o proceso seguido e as conclusións obtidas.

Introdución A gandería, e máis concretamente a láctea,
contribúe ao total de GEI a través da emisión de
Co obxectivo de facer fronte á crise climática, os dióxido de carbono (CO ) procedente da combus-
2
marcos regulatorios fomentan as estratexias de tión do gasóleo e da produción de alimentos para
produción amigables co medio ambiente. A Estra- o gando, de metano (CH ) producido durante a
4
texia de Biodiversidade da Unión Europea busca fermentación entérica e de óxido nitroso (N O)
2
deter a perda de biodiversidade e a degradación causado polo manexo e almacenamento das
dos servizos ecosistémicos da Unión, e o Pacto Verde dexeccións, a fertilización e os procesos de nitrifica-
Europeo ten como obxectivo alcanzar valores netos ción - desnitrificación do chan (DeVries e De Boer,
de GEI (Gases de Efecto Invernadoiro) cero para os 2010), así como de actividades relacionadas coas
sistemas agropecuarios en 2050 (European Commis- terras de cultivo (uso de maquinaria agrícola e
sion, 2019), ademais do cumprimento dos Obxectivos fertilizantes minerais) e pastos (pastoreo de vacas)
de Desenvolvemento Sostible (ODS) relacionados (Jantke et al., 2020). De forma análoga, o impacto
coa nutrición (ODS2), a auga (ODS6), a enerxía das granxas en canto á demanda de auga tamén
(ODS7), consumo e produción sostibles (ODS12) e é significativo considerando que, dentro do sector
cambio climático (ODS13) propostos pola Axenda agropecuario, a demanda de auga por parte dos
2030 de Nacións Unidas (United Nations, 2015). lácteos ocupa o terceiro lugar cunha participación
do 7%, só por detrás da produción de carne (22%) e
Segundo a Axencia Europea de Medio Ambiente cereais (27%) (Hoekstra & Mekonnen, 2012).
con datos de Eurostat (2020), a agricultura e
gandería son responsables do 38% do consumo En canto ao consumo de enerxía, as granxas máis
total de enerxía e do 9,6% das emisións GEI da Unión grandes presentan menores emisións de CO -eq
2
Europea, e máis concretamente á gandería corres- en relación coa produción de leite, destacando os
ponden o 5% do total das asociadas ás emisións de requirimentos na estabulación e muxido automático
óxido nitroso e metano da fermentación entérica, (Todde et al., 2018). A introdución dos sistemas de
actividades de fertilización mineral e almacena- muxido automático supuxo un grande avance no
mento das dexeccións animais (Aguirre-Villegas sector, permitindo aumentar a produción ata nun
et al. 2015). Os impactos ambientais da produción 12% (Jacobs & Siegford, 2012).
láctea poden resumirse en dous grupos de impactos
negativos (Quecemento Global e Eutrofización das A actividade agropecuaria para producir alimentos
augas por enriquecemento de nutrientes) e dous implica unha serie de procesos que causan impacto
grupos de impactos positivos (secuestro de carbono ambiental nas diferentes etapas do ciclo de vida,
que afecta á fertilidade do chan e contribución á dende as operacións agrícolas ou transporte e
biodiversidade). manipulación dos produtos, ata a elaboración e